Początek 2026 roku przyzwyczaił nas do analizowania nowych obciążeń fiskalnych. Tym razem jest jednak inaczej. W Nowy Rok wchodzimy z potężną tarczą ochronną dla podatników, którą Prezydent RP zatwierdził pod koniec ubiegłego roku. Przepisy ograniczające samowolę skarbówki przy kontrolach i odsetkach są już w pełni skuteczne. Sprawdź, jak ochronią Cię w 2026 roku. Weź też udział w naszej sondzie.
- Deregulacja na 2026 staje się faktem: w Nowy Rok wchodzimy z pakietem ochronnym dla podatników. Te zmiany w Ordynacji już obowiązują
- Koniec z zarabianiem na opieszałości. W 2026 roku fiskus musi się spieszyć
- Kiedy zasada 6 miesięcznego stopu nie zadziała?
- "Domniemanie niewinności" w rozliczeniach działa w 2026 roku
- Co nowa zasada rozstrzygania wątpliwości co do faktów na korzyść podatnika oznacza w praktyce?
- Gdzie nowa tarcza podatkowa co do faktów nie zadziała? Wyjątki od reguły są jak zawsze
- SONDA - jak myślisz: w jaki sposób urzędnicy skarbówki podejdą do zmian?
- Dlaczego rok 2026 może być przełomowy na korzyść podatników?
Deregulacja na 2026 staje się faktem: w Nowy Rok wchodzimy z pakietem ochronnym dla podatników. Te zmiany w Ordynacji już obowiązują
Mamy styczeń 2026 roku. Zazwyczaj o tej porze przedsiębiorcy i księgowi z niepokojem wertują Dzienniki Ustaw w poszukiwaniu nowych danin. Jednak w tym roku, w gąszczu przepisów, na pierwszy plan wysuwa się pozytywny aspekt po końcówce 2025 roku. Mowa o dwóch nowelizacjach Ordynacji podatkowej podpisanych przez Prezydenta Karola Nawrockiego, które stanowią część szerokiego pakietu deregulacyjnego (firmowanego przez Rafała Brzoskę).
Choć ustawy te weszły w życie jeszcze w listopadzie, to właśnie teraz – w 2026 roku – przejdą swój pierwszy prawdziwy test, chroniąc podatników przy tegorocznych rozliczeniach i kontrolach skarbówki. Oto szczegółowa analiza mechanizmów, które sprawiają, że w rok 2026 wchodzimy z nieco silniejszą pozycją wobec fiskusa.
Koniec z zarabianiem na opieszałości. W 2026 roku fiskus musi się spieszyć
Pierwsza ze zmian (ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2025 r., poz. 1414) to realna ulga dla firm planujących budżety na ten rok. Uderza ona w jedną z największych bolączek biznesu: niekończące się kontrole, podczas których licznik odsetek bije bezlitośnie. Nowelizacja wprowadza prostą zasadę: czas to pieniądz, również dla urzędu.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, jeśli kontrola podatkowa lub celno-skarbowa nie zakończy się w ciągu 6 miesięcy od jej wszczęcia, organ traci prawo do naliczania odsetek za zwłokę za okres wykraczający poza to pół roku. To kluczowe dla kontroli prowadzonych w 2026 roku. Do niedawna przewlekłość urzędników działała na korzyść budżetu (odsetki rosły w razie wykrycia nieprawidłowości w toku kontroli). Teraz fiskus ma nad głową finansowy stoper. Jeśli urzędnicy prześpią termin, budżet państwa na tym straci, a nie podatnik.
Kiedy zasada 6 miesięcznego stopu nie zadziała?
Oczywiście istnieją wyjątki. Okres 6 miesięcy ulega zawieszeniu lub nie jest wliczany do urzędniczego limitu odsetkowego w przypadku:
- ustawowych terminów na dokonanie konkretnych czynności,
- okresów zawieszenia kontroli (z wyjątkami opisanymi w art. 119gb § 2 i art. 284a § 5 Ordynacji),
- opóźnień z winy podatnika lub przyczyn niezależnych od organu.
Ważne: Przepis ten obowiązuje od 4 listopada 2025 r. Oznacza to, że jeśli Twoja kontrola rozpoczęła się pod koniec zeszłego roku i przeciągnie się na wiosnę 2026 – już jesteś chroniony.
"Domniemanie niewinności" w rozliczeniach działa w 2026 roku
Druga zmiana (ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2025 r., poz. 1417) ma fundamentalne znaczenie w kontekście zbliżającego się okresu składania PIT i CIT w 2026 roku. Wprowadza ona do procedury podatkowej zasadę, którą znamy z procesów karnych – wątpliwości co do faktów tłumaczy się na korzyść strony.
Do art. 122 Ordynacji podatkowej dodano §2. To swoista tarcza ochronna w postępowaniach wszczynanych z urzędu (np. gdy urząd zakwestionuje Twoje zeznanie roczne). Przepis mówi wprost:
„Niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść strony”.
Do tej pory mieliśmy tylko art. 2a Ordynacji podatkowej (wątpliwości co do prawa). Teraz, w 2026 roku, ochrona rozszerza się na fakty. Choć zasada wydaje się oczywista (obowiązuje np. od lat w Kodeksie Postępowania Administracyjnego - KPA), to nie była wpisana w Ordynację podatkową.
Co nowa zasada rozstrzygania wątpliwości co do faktów na korzyść podatnika oznacza w praktyce?
Jeśli podczas weryfikacji Twojego rozliczenia w 2026 roku urzędnik nabierze podejrzeń, ale nie będzie w stanie zebrać twardych dowodów – nie może domniemywać Twojej winy i niekorzystnego przebiegu faktów. Jeżeli po wyczerpaniu wszystkich możliwości dowodowych sytuacja jest niejasna (słowo przeciwko słowu, brak dokumentów), urząd musi przyjąć wersję korzystną dla Ciebie.
To koniec z uznaniowością co do faktów i zasadą: w razie wątpliwości, płać i płacz.
Gdzie nowa tarcza podatkowa co do faktów nie zadziała? Wyjątki od reguły są jak zawsze
Oczywiście i ta zasada nie jest absolutna. Ustawodawca przewidział wyłączenia:
- Spory z udziałem kilku stron postępowania (podatników), gdy strony mają sprzeczne interesy.
- Gdy ciężar dowodu jest po stronie podatnika: np. przy odliczeniu VAT, gdzie to Ty musisz udowodnić prawo do odliczenia.
- Ważny interes publiczny: to wentyl bezpieczeństwa dla państwa w sytuacjach ekstremalnych (np. karuzele podatkowe). Należy się jednak spodziewać, że w 2026 roku sądy administracyjne będą bacznie przyglądać się, czy skarbówka nie nadużywa tego wyjątku.
SONDA - jak myślisz: w jaki sposób urzędnicy skarbówki podejdą do zmian?
Dlaczego rok 2026 może być przełomowy na korzyść podatników?
Polska administracja skarbowa weszła w 2026 rok uzbrojona w potężne narzędzia cyfrowe (KSeF, JPK, STIR, ARANEA, DAC7) jak nigdy. Równowaga sił została zachwiana i podatnicy mogli się poczuć w opresji i inwigilowani na każdym kroku. Opisywane nowelizacje to w pewnym sensie próba przywrócenia balansu w uniwersum podatkowym. Chociaż może dziwić, że dopiero teraz wprowadzono drugą z omawianych zasad do Ordynacji podatkowej, bo analogiczna funkcjonuje w KPA już od 2017 roku.
Podsumowując, obydwie ustawy są już skuteczne i obowiązujące. Choć weszły w życie w listopadzie 2025 r., to 2026 będzie pierwszym pełnym rokiem obrachunkowym, w którym podatnicy mogą korzystać z tej ochrony. To rzadki przypadek, gdy w nowy rok wchodzimy nie z nowymi podatkami i obciążeniami, ale z nowymi prawami. Warto o tych korzystnych zasadach pamiętać w 2026 i później.
Ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 1414)
Ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 1417)